Açık piyasa işlemleri Nedir? MB Api Çeşitleri | 2021

Açık Piyasa İşlemleri Nedir?

Açık piyasa işlemleri Merkez Bankası ve Bankacılık, Piyasa bilgisi olanların sıklıkla karşılaştığı bir işlem çeşididir. Merkez Bankası’nın ekonomi de ki dengeyi her hangi bir ekonomik krizi öngörmek ve bu krizin doğurabileceği tehlikeleri önlemek amacıyla ekonomi de meydana gelen iniş ve çıkışları kontrollü bir şekilde elinde tutabilmesi, ülkenin mali refahını sağlamak için bazı müdahalelerde bulunması işlemine kısaltılmış adıyla da ” APİ ” yani ”Açık Piyasa işlemleri ” denilir.

Merkez bankası bu işlemi şöyle yapar; Bankalar piyasada toplamış oldukları mevduatın büyük kısmını kredi olarak kullanırlar bir kısmını ise rezerv olarak ayırırlar. Rezerv olarak para ayırmalarının ise iki tane sebebi vardır.1.si bankada bakiyesi bulunan kişiler nakitlerini yani paralarını çekmek isteyebilir bu müşteriler için nakit bulundururlar. 2. sebebi ise ülkenin Merkez Bankası, bankaların mevduatlarının bir kısmını rezerv olarak ayırmasını zorunlu tutar. Bankalar topladıkları mevduatın bir kısmını ‘ zorunlu rezerv ‘ olarak ayırmak zorundadırlar.


Bankalar mevduatlarının büyük çoğunluğunu kredi olarak kullandırırlar. Bir bankanın yatırımcılarının büyük çoğunluğu o bankadan mevduatlarını, nakitlerini bir birine yakın zaman diliminde çekerlerse bu bankanın elinde çok az nakit kalmasından dolayı krize doğru gider. Bu durumda ise başka bir bankadan para alımı yapmak zorunda kalır. Para veren banka ise tabi ki bu parayı kredi olarak yani faizle verir. Ekonominin sıkıştığı bu durum da ise ülkenin Merkez Bankası ekonomiyi canlandırmak dengeye tekrar getirmek için, para basmaya başlar.,

Bu işlemle bankacılık sistemine para enjekte eder ve bu paranın bankacılık sistemi üzerinden reel ekonomiye kredi olarak kullandırılır ekonomi canlanır. Bu durumda 2. bir amacı ise kredilerin faiz oranlarının aşağıya çekilmesini kısa dönemli faizleri düşürmek istenilir. Bu yapılan işlemler ise ‘ Açık Piyasa işlemleri ‘ olarak adlandırılır. Bu Açık piyasa işlemlerin (APİ) tek amacı ise para politikasının düzenli dengede seyir etmesidir.

Açık Piyasa işlemlerinin Çeşitleri

Repo

Repo işlemleri genellikle geçici nakit ihtiyacına duyulduğu zaman başvurulan bir işlemdir. İşlemin yapılacağı tarihte bir eşyayı, menkul değeri ipotek etmek gibidir. Farkı ise ipotek değil de karşı tarafa menkulü satmak, o an ileri bir tarihte önceden belirlenmiş bir ücrete menkulü geri almaktır.

Örneğin; X kişisinin 50.000tl nakit ihtiyacı vardır ve X kişisinin, 70.000tl değerinde antika bir eşyası bulunmaktadır. Y kişisinin ise elinde nakit parası bulunmaktadır. 04.08.2019 tarihinde Y kişisi X kişisinden antika eşyasını 50.000TL karşılığı satın alır. Satın alma işleminin gerçekleştiği an ‘’ X kişisi sattığı antika malı 04.10.2019 tarihinde 55.000 TL ye geri alacaktır. ‘’ şeklinde bir sözleşme imzalanır. Yani repo işlemi nakit ihtiyacı olan kişinin antika eşyası karşılığı karşı taraftan nakit almasına repo işlemi denilir. Bunu sadece nakit ihtiyacından dolayı değil, kısa sürede elindeki sermayenin değerini arttırma fırsatı yakalayan kişilerde sıklıkla kullanırlar.

Ters Repo

Ters Repo işlemi ise adından da anlaşılacağı gibi Reponun tersidir. Üstteki verdiğimiz örneği ele alırsak nakit ihtiyacı olan kişi değil de, karşı tarafa nakit vererek geçici süreliğine antika eşyayı belirli bir süre sonra daha fazla ücret karşılığında repo yapan kişiye satan kişinin yaptığı işleme ise ‘’ Ters Repo ‘’ denir.

Doğrudan Alım

Piyasa da kısa vadeli olarak sıkışıklık meydana geldiği zaman Merkez Bankası müdahale ederek banka ve ya benzer kuruluşlardan menkul kıymetler satın alır, Fakat her sıkışıklıkta ‘’doğrudan alım’’ yapılmaz, sadece piyasanın çıkmaza girdiği durumlarda yapılır. Bu satın almada ki amaç ise piyasada sıkışıklığın giderilmesi için piyasa ya nakit sürerek yeniden canlandırmaktır.

Doğrudan Satım

Doğrudan satım işlemi de doğrudan alım işleminin tersidir. Piyasa da kısa vadeli olarak nakit bolluğu meydana geldiği zaman, Merkez Bankası bu duruma müdahale ederek banka ve ya benzer kuruluşlara menkul kıymetler satar, Fakat her zaman değil çıkmaza girildiği zaman ‘’doğrudan satım’’ yapılır. Bu satın almada ki amaç ise piyasa da dengeleri bozma derecesinde gereğinde çok fazla nakit varsa piyasada ki nakit fazlasını dengeleri oluşturmak için çekerek piyasanın tekrar dengeli bir seviye ye gelmesini sağlamaktır.

KAYNAKÇA:

Yazar: AHMET YÜKSEL

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı